Sağlıkta İş–Yaşam Dengesi: Tükenmeden Başarılı Olmak

Çalışmak hayatın bir parçası; üretmek, başarmak ve sorumluluk almak insana anlam katabilir. Ancak iş–yaşam dengesi bozulduğunda sağlık hızla erimeye başlar. Çünkü beden ve zihin sürekli “performans” modunda kalamaz. Dinlenme, boşluk ve kişisel yaşam alanı olmadan uzun süre yüksek tempoda kalmak tükenmişliğe ve kronik sağlık sorunlarına yol açar.

İş–yaşam dengesinin bozulmasının ilk bedeli uyku düzeninde görülür. Fazla mesai, stresli toplantılar veya eve taşınan iş yükü uyku saatini kısaltır ya da uyku kalitesini düşürür. Uykusuzluk kronikleştiğinde bağışıklık zayıflar, kilo kontrolü zorlaşır ve zihinsel dayanıklılık düşer. Ardından beslenme bozulur. Yoğun çalışan kişiler çoğu zaman hızlı ve işlenmiş gıdalara yönelir; öğün atlar ya da düzensiz yer. Bu da enerji iniş çıkışlarını artırır.

Zihinsel tarafta ise sürekli yetişme baskısı, kaygı ve sinirlilik yaratır. Kişi keyif aldığı şeyleri erteledikçe hayat “sadece görevlerden” ibaret hale gelir. Bu durum depresyon, tükenmişlik ve motivasyon kaybını besler. Üstelik zihinsel tükeniş, bedene de yansır: baş ağrıları, mide problemleri, kas ağrıları ve çarpıntı sık görülür.

İş–yaşam dengesi kurmak, işi önemsememek demek değildir. Tam tersine sürdürülebilir performans için denge şarttır. Burada ilk adım sınır koymaktır: mesai saatini mümkün olduğunca netleştirmek, iş dışında ulaşılabilirlik süresini sınırlamak ve mola alışkanlığı oluşturmak. “Mola verince geri kalırım” düşüncesi kısa vadede doğru gibi görünse de uzun vadede verimi düşürür.

İkinci adım kişisel alanı beslemektir. Spor, yürüyüş, hobi, arkadaşlarla zaman geçirmek veya sadece sessiz bir kahve molası… Bunlar lüks değil, psikolojik bakım araçlarıdır. Üçüncü adım iş yükünü gerçekçi planlamaktır; her şeye aynı anda yetişmeye çalışmak yerine önceliklendirme yapmak dengeyi korur.

Sonuç olarak iş–yaşam dengesi sağlığın sigortasıdır. Tükenmeden başarılı olmak mümkündür; yeter ki hayatın ritmi sadece işten ibaret olmasın.